DE CANDU ANTI FORROGAU SA LUNA
di Stefano Lai
Sa genti de Nuragestia est unu pagu preizosa, su prus, no mancu in su trabalu, ma in su de penzai, po issus č prus pagu marrai totu sa dia chi no sighiri is atras fainas: is contus de dinai, pagai arratas o dazius, machicas e totus is cosas acantu tocat arrexonai, ligi o iscriri.
Sa vida in sa 'idda esti meda tranquila, tantu esti sa tranquilidadi ca 'onia noa potat murigu, candu is ominis, acabant in su trabalu, su primu penzamentu esti a bandai a su bar po atobiai is amigus, giogai a catas e in s'ora si cumbidai calencuna fesseriedda, is feminas tra una faina e s'atra de sa omu, ciaciarranta tra bixinas, amigas o gomais, su dominigu, is feminas, a mengianu, atobiant a cresia e is ominis sempri in su bar.
Is giovunus de sa 'idda no sighint atra carela, is pagus chi trabalant, scapau chi apant, che a is mannus e totu, furriant a su bar, perōu un atru, ma sa dia de s'atobiu mannu po issus, mascus e feminas, esti su sabudu a noti (sempri in su bar), po si spassiai arrexonendu de fesserias, bufant, ciaciarrant e fastigianta.
In Nuragestia is dis passanta de sei sei, tantu ca una parit sa sorri 'e s'atra e parit ca su tempus no esistat, o melus, no ndi tengant contu, parit ca nāsciat prima de calencunu eventu. Custus eventus, no feti angiant su tempus, ma ndi scidant sa genti de su sonnu . Aintrus de is annus funti pagus is dis chi faint oberri un ogu a sa genti: is festas mannas, calencunu incidenti, furixeddas, calencunu corru o burdu chi nascat, ma po oberri totus e dus is ogus o ciāti corrus mannus o motu giovunu, predi sculau o mongia pringia.
S'eventu chi prus segat su sonnu, a sa 'idda sonnigosa, funt is elezionis paesanas: calencunu mesi prima chi arribint, si bint is primus murigus e cumenti po una maėa torrat a nasci su tempus, si torrat a biri pegus chi si penzant motus in Libia, de una dia a s'atra, custus, cumenti abis malaidas, girant 'onnia ungroni saludendi e stringendi manus a totus, pregontendi e impromitendi asuba de 'onnia fastidiu. Acabadas is elezionis sa 'idda serrat su primu ogu, po calencuna cida s'intendit de imbroglius de votus e murrungius po su sindigu chi at bintu, dopu un atra cida serrat puru s'atru po torrai a sonnigai tranquila.
Comente su prus de is biddighedas de sa mesania de sardigna, Nuragestia bivit de pastoria e de arongius, o melus is chi trabalant in sa 'idda funti pastoris e massaius, ma n'ciadi paesanus medas chi trabalant foras ( in su continenti de sus ) e torrant in bidda una dia onia quindixi(a sa moda antiga de is pastoreddus). Poi du ati unu scantu dipendentis istatalis: calencunu maistu(de muru, de linna, de iscola), calencunu impiegau, unu scantu sordaus e medas bidelus, dus furuncus, unu ferreri, cuatru butegas, unu market, ses bar, ma s'industria prus manna abarrant is penzionis, de beciesa e de machimini.
In Nuragestia du e funti puru is “autoridadis”: su marescialu de is carabineris, su dotori, su farmacista, su predi e su sindigu, mancai no siant autoridadis riconotas de su istadu, in Nuragestia nci funti puru tziu Antiogu Aru.., ca totus tzerriant “su Giuici” e tzia Teresa Primada, mancai no tengant “fascia tricolore”, coletu biancu o pergamenas de studiu, sa genti du sus tenit in considerazioni prus de cud'atrus, su primu po' essi omini giustu e paxeri, s'atra po essi bruxia manna e candu oliat issa, mala puru.
Nuragestia futi cambiendi d'onnia annu, sempri prus emėgrant, nc'iat genti pagu ma domus meda, prusu pāssanta is annus e prus domus nāsciant, sa 'idda si futi spainada. Imoi nciāt duas Nuragestias: una becia, sperdia, cun domus modestas fatas in perda, canna e teula sarda cun bias e ubridedus strintus ma cun stili e belesa antiga chi carinniosa istringit sa cresia a mesu; un' atra a s'ingiriu de sa 'ecia, fata de anonimus casteddus de matonis e ciumentu armau, mai acabāus.
Tziu Antiogu Aru narat ca de candu iant forrogau sa luna sa 'idda iat cumenzau a perdi s'anima. No penzat ca pomori de is americanus, ca furiant arribaus in sa luna, sa 'idda iat perdiu s'armonia, ma cusus dus fuedus furiant unu modu de nai...cussu progressu chi iat etiu su de istai beni, de sind'essi scutu su famini e pestas de pitzus, iat puru treulau cussas sardescas regulas chi sa genti sighiat de is tempus de is tempus, no du e fudi prus amentu de su connotu e sa genti di pariat ca podiat fai totu chenza de ndi depi torrai contu a nemus, cumenti chi esant onnipotentis, tantu ca s'erriu chi segada sa idda fut torrau una 'ia, prontu a essi urbanizau cun progetus de domus noas a is patis, domus cun pratzitas obertas e cantinas asuta, “de candu anti forrogau sa luna sa genti s'est amachiada” sighiat a nai tziu Antiogu 'onnia orta chi passada in via “riu 'e mesu”.
E futi custa onnipotenzia, chi imbucāt in su sentidu de su prus de i nuragestesus, iat fatu cambiai fines su sartu sųu: furiant sparesendu padentis e boschixeddus po poi arai trigu d'onnia annu, su progressu iat etiu is concimis e sa genti si futi scarescia de fai sa cambia tra trigu e fai, ma po cussu sa terra futi sempri prus povera; s'aministrazioni iat fatu sa zona industriali(chenza de tenni industrias)in mesu a unu boschixeddu comunali; no prus murus de perda, cresuris de modditzi, de figu morisca, imoi is tancas fiant serradas a reticela e arretriculau, i dominarius de is massaius e is coilis de is pastoris pariant catedralis de is zingarus e donnia annu podiast biri aciuntas fatas a carraxiu cun coberturas de lamieras e interniti ca podiast contai una po una de pitzu de Gennargentu.
A tziu Antiogu no praxiat sa bia chi iat pigau sa 'idda sua e fut seguru ca, sapia chi si nd'essat, iat a essi furriau de pitzus de sa luna, po torrai a rispetai sa natura, ma po imoi pariat ca nemus teniat contu de custa muda.
Comenti furia nendi sa 'idda futi ponendi e fatu su “Progressu” e propriu in nomini de custu, s'aministrazioni, iat detzidėu de fai una circonvalazioni po no fai imbucai is machinas de passada, aintru de sa 'idda. No essendu d'oi impresas mannas, s'apaltu de su trebalu d'iat bintu una “ditta” strangia.
Comenti sempri sucediat, i nuragestesus no iant ni mancu obertu un ogu, s'unicu chi ndiat tentu asiu futi tziu Antiogu Aru, no mancu po sa “ditta” strangia, ma pomori ca sa strada noa depiat segai in su comunali de su“Pranu De Is Ciuergius”, padenti chi iat sustentau sa 'idda de candu fut nascia, ma su sindigu chistionada de “evento epocale” e sa genti, mancai no essat cumprendiu eita oliat nai, pariat interessat meda. Is tecnicus de sa comuna iant garantiu ca su progetu fut regolari e ca teniant totus is autorizazionis de stadu e de regioni, ma issu penzada: “ma eita totu machinas ant a depi passai in bidda nosta!?”.
Is trebalus fiant cumenzaus e sa strada fut a puntu 'onu, in su mesi de ladamini iant puru acabau su ponti in s'erriu de sa Pira 'Urci e iant cumenzau a segai is matas in su Pranu De Is Ciuergius. Tziu Antiogu d'onnia dia andat a controlai cun su nebodi Gosantine e po donnia mata segada di pariat ca nde di seganta un orogu 'e coru, ma s' ariolu prus mannu du teniat po su ciuergiu mannu in su cungiau de Giuanni Caladeddu. Custa futi una de is matas prus mannas de totu su sartu de Nuragestia, ma su prus futi sa mata de is Giucis. Mancai sa terra fesat de Caladeddu, sa mata futi abarrāt de s'areu de tziu Antiogu, de s'antigoriu custa genia diat ilada e difčndia.
Unu mengianu Giuanni Caladeddu futi passau a domu de tziu Antiogu, futi tristu meda, teniat in is manus unu paperi ca narāt ca sa “ditta” teniat s'autorizazioni po intrai in sa terra de sa mata manna in Utzei, po sighiri sa strada e ca s'arricursu presentau eniat rigetau, ci futi iscritu “esproprio d'urgenza per pubblica utilitā”.Tziu Antiogu iat ligiu sa litera, in pressi iat tzerriau su nebodi e totus e tres iant pigau sa 'ia becia po su pranu de is ciuergius, strada strada in su tretu de is perdas fitas si furiant frimaus, cumenti futi moda tra is nuragestesus, futi una forma de rispetu in is cunfrontus de is mannus de antigoriu, arribaus in su pranu iant chistionau cun su meri de s'impresa, ma issu, iat arrespustu ca no podiat fai nudda, ca su trabalu futi de acabai e sa mata manna de segai.
Is tres, cun su scunfortu a coddu, iant dezidiu de andai in su coili de Pitzienti, innia iant agatau finzes a Gonariu e su filu mannu de Pitzienti, custus furiant de is pagus pastoris ca, mancai essant tentu tratoris e mungitricis, iant poderau su logu a s'antiga cun passialis, ameriagus e barracas fatas ancora in perda e zinnibiri. Sa dia futi proxinedosa e iant dezidiu de imbucai in sa pinneta, aintru Pitzienti iat postu su cafeu in su fogu. Iant arrexionau de sa circonvalazioni. Pitzienti sciiat cantu futi a coru cussa mata a tziu Antiogu, mili ortas d'iat intendiu contai de su valori de is ominis de s'areu de is Giuicis po da preservai, medas fiant stetias is gentis chi ndi antessi ofiu fai linna, craboni o traversinas po sa ferrovia e imoi nci amancada fetti sa circonvalazioni: “malaitu siat custu progressu!”iat aboxinau.
-No cintrat su progressu- iat arrespustu Caladeddu...-custu č machimini!-
A s'acabu, apustis duas oras iant detzidiu ca s'incras iant'essi andaus in sa comuna po arexionai su sindigu, po cambiai sa 'ia.
Su sindigu puru iat chistionau cumenti de su meri de s'impresa, is fuedus is proprius: “rassegnarsi, pubblica utilitā, necessitā, vitale importanza, prezzo da pagare per il progresso..poi il paese č tutto d'accordo con me.”e a s'acabu sempri cussus fuedus chi di praxiat meda “svolta epocale”. Ma tziu Antiogu e is amigus sciiant ca, chi issu essat 'ofiu, iat poziu cambiai sa 'ia prusu a jossu cumenti narānt issus.
De innia ci furiant torraus in coili de Pitzienti. Iant postu a coi un orrogu de petza de porceddu e chenza de nai nudda si furiant bufaus unu pagu de binu. Fiant totus tristus e avalotaus, agiudau de su binu tziu Antiogu penzada a sa mata: s'arregordu de babu su ca ndi teniat su landiri, sa primu orta chi iat biu su nonnu oghendudendi s'ortigu e sa primu orta chi iat amostau a su nepodi Gosantine sa scrociatura de s'ortigu. S'ortigu de cussa mata futi de primu classi, speciali po fai tapus, casidus, opėas, scannucius ma su prusu futi s'importanzia po aregordai s'areu e sa storia de sa 'idda, tziu Antiogu narat sempri ca su scussorgiu de cussu ortigu futi sa custodia de su tempus chi iat fatu e chi iat a sighiri a fai. Sa familia de is Giuicis futi arrispetada de totus in nuragestia e in is biddas a lacanas, de is tempus de antigoriu, issos, teniant nomina de pastoris balentis, fiant tzerriaus de massaius e pastoris comente periziadoris e po ndi scioli tramas candu nciat brigas po pascimentas, prazimentas e streminaduras de terras, fiant e funt ancora intendius de sa genti comente de “Justus”, candu in d'una cumbuta, issus, anti onau sentenzia, custa, enit rispetada prus de sa lei de su guvernu. Custu giudiziu, custu isciri passau de aiu a nebodi o de babu a filu, de is tempus de is tempus, chenza de lassai nudda de iscritu, est' istau posibili grazias a s'ortigu de sa mata manna de “Utzei”, mancai pozat parri 'stranu, issus scint ligi s'ortigu. S'areu de is Giucis ogant s'ortigu de sa mata manna de bintiduas generazionis, sa storia partit de su tempus de Lionora Giuicessa de Arborea. In s'ogadura, ca si fait donnia dex'annus, alogant unu orrogu de ortigu po sa memoria de su tempus, issus passant in custu su chi penzant importanti de essi aregordau, su chi fiat suzedėu in is dex'annus primu de s'estrazioni, annu po annu. Si scidi ca s'ortigu donnia annu fait una pila noa ca abarat apicicat a is atras ma ca lassat una striscia nieddasta ca seberat un annu de un'atru. Tra duas lineas nieddastas si ndi poit osservai atras cuatru prus tebis, cussas funti is cuatrus stagionis: s'istadi , strinta strinta, sumpepari chi est stetia siccosa; s'atongiu, tanti prus largu cantu prus est proilosu; s'ierru, strintu e pixidu tantu prusu e stetiu fritu; su beranu, largu meda e craru in is annadas bonas. S'ortigu esti una arrasta de su clima, po chini du scit ligi, in prus, po is Arus, unu archiviu po aregordai: nascimentas, motis, batalas, bardanas, tirrias, disamistadis, amoris, paxis, ma sumpeparis regulas. I sinnos de sa primu ogadura contant de sa “Carta de logu”, po arribai a is urtimas ogaduras chi contant de is italicas e trevesas leis e disastrosas gherras, sumpepari sa motala de su 15-18, acantu, tziu Antiogu iat perdiu su babu, su fradi mannu e tres fradilis. Onnia ogadura de ortigu s'areu si pinnigat e dezidit echini depit custodiai is orrogus antigus, alogaus in d'una cascia de linna. Sa pessoni chi poderat s'ortigu enit tzeriau “Custodi Balenti”, de ses ogadura sa custodia est tocada a tziu Antiogu. Onnia orrogu de ortigu funti dexi annus de storia de s'areu de i Giucis e de Nuragestia e issos a orixeddas ligint s'ortigu, ananti de su fogu, a is picineddus chi ascurtant is istorias e comente unu bisu di si parit de torrai in cussus tempus, biri e conosci logus e genti antiga, cumente praxit nai a tziu Antiogu: “s'ortigu de sa mata de Utzei, ispassiat e imparat “. De is nebotis de tziu Antiogu, su prus chi sciiat ligi s'ortigu futi Gosantine Aru, issu, fut abarrau orfanu de babbu e de mamma in d'unu incidenti stradali e fiat istetiu pesau de s'aiaiu chi giai de minoreddu du ingoliat a su bestiamini, fut abistu meda, sensibili e abili, mancai essat istudiendi no amancada una dėa po muli is berbeis a chizi, prima de passai sa corriera e de custu s'aiaiu ndi fut orgoliosu meda.
In sa pinneta tziu Antiogu no ci da fiat a no essi penzamentosu, s'ariolu fu tropu, intendiat is amigus batalendi ma sa conca fut ailargu...cumenti si potiat sarbai sa mata de Utzei? Eita podiat fai?..S'intendiat beciu, fadiau, no teniat prus sa forza de picinnia, ah.. chi essat poziu torrai in zegus de trint'annus..nci furiant stupaus: sindigu, impresa e tecnicus ... . Ma mancai essat beciu, no podiat permit cussu dannu, is avus e issu puru iant arresistiu a morus, spagnolus, piemontesus, fascistas e postfascistas...no, no fu cosa mancu de penzai... sa mata... sa storia de s'areu si depat firmai po manu de cuatru sciaus masedus de su italicu guvernu?! ...Mai!!
Totu in d'una tziu Antiogu si ndi futi strantasciau de su scannuciu, is amigus e su nebodi si furiant citius e du castiant aspetendi chi essit nau calincuna cosa.” Bāstat arrescionai, immoi torraus a bidda e cras a merici si torraus a atobiai innoi, imoi tengu abisongiu de abarrai unu pagu a solu”.
Pitzienti si futi acostiau a s'amigu e castiendudeddu in is ogus d'iat nau:”tziu Antiogu, fostei si epit nai feti eita depeus fai, chi olit, notesta podeus fai abisėta a su cantieri de s'impresa, po di sis fai a cumprendi echini seus”. “Serius, depeus abarrai serius, nudda finesas po imoi, sa forza... feti chi no s'abarat atera essida”, iat arrespustu su beciu. Issu conosciat is amigus e s'areu sųu e sciiat ca issus iant'essi potziu firmai s' impresa, ma no 'oliat educai sa genia sua e sa bidda a sa violenzia, fut beciu e no oliat essi responsabili de dannus de atrus, tocāt a penzai fines a sa vida e sa tranquilidati de is nuragestesus, finze poita futi ancora frisca s'aconcada fata po su scioperu mannu. Custu futi stetiu fatu po ndi oteni sa farmacia in sa 'idda. I nuragestesus, istigaus de sa minoranzia e de unu sindacalista casteddaiu, furiant calaus in truba in sa ia principali e dopu nc'ai incaminau su sindigu a bestiolu, iant cumenzau a firmai is machinas chi passanta, ci furiant stetius scontrus cun is carabineris, machinas struessadas, ferius e arrestus meda, mancai furiant passaus dox'annus, furiant medas is paesanus indepidaus e inguaiaus cun sa giustizia. Sa farmacia si fut fata... ma su preziu pagau trop' artu! No, no si podiat torrai a fai unu errori simili!
Torrau in sa 'idda, tziu Antiogu futi abarrau solu ananti de su fogu, iat pigau sa cascia de is tancus de ortigu de Utzei, custus fiant prazius in partis, acapiaus a binti a binti cun d'una corria de peddi, iat cicau i ses orrogus de sa “custodėa de balentia”chi iat fatu issu, si futi postu is uleras e iat cumenzau a ligi e aregordai parti de sa vida sua: s'istadi chi si fut coiau cun Pepica, is annadas bonas e malas, sa dia chi fut nasciu Gosantine e su prexiu chi iat tentu in su de sciri ca su filu iat postu a su neboti su nomini de s'avu chi “sannu 'e s'aciapa” iat cumbatiu po nci ogai is piemontesus, ma s'arrasta chi di futi praxia sempri de prus fu cussa de su '56, una linea niedda pixida arregordat sa niada manna, in fatu unu tretu largu meda,colori e pani, ca d'arregordat is brebeis carresciadas de su trevulu..arrazz'e annada!. Apustis calencun'ora nc'iat torrau totu in sa cascia, si ndi futi pesau e ci futi essiu de omu chenza de isciri eua andat. Essiu dess'enna de su potali, di futi arribau a carigas unu nuscu durci, si futi frimau a castiai, in terra iat osservau ca in is essidas de is potas pariat chi due fessat unu tapetu color'e celu, biendi sa bia azula de froris de zafaranu di fut torrau unu pagu de umori bonu, bessendu de s'eca de sa cresia iat atobiau Teresa Primada: “saludi Teresa”.
“Saludi Antiogu, chi imbucas in domu ti facu su cafeu”... e arriendu iat aciuntu: “...e chi olis nci 'etu unu pagu de ebras a su fogu ...po ti ligi su tempus chi at a benni”.
-De is maėas tuas ndi potzu puru fai a mancu, ma ...su cafeu tu me sempri praxiu” iat aciuntu Tziu Antiogu prima de nci imbucai in sa pota.
Iant arexionau de su tempus e de atras fesserias, no si furiant mai abitaus de cabali, ma furiant sempri andaus de acordiu, finze poita totu e dus teniant a coru is paesanus e totu e dus cicanta de dus agiudai candu podiant, mancai unu po is problemas praticus e s'atra po cussus misticus. Cumenti di narat sempri tzia Teresa Primada:... “deu provu a cicai rimediu acantu ne tui ...e ne su predi seis staus onus a risolvi...e tra tui e su predi.. tui m'agradessas meda de prus”...e arriendi aciungiat...”finzes poita ses un bell'omini”.
Fut una femina becia ma teniat ancora spiritu bonu, fut meda brulana, meda abili e cumprendiat sa genti de ailargu, de seguru no di futi fuiu ca tziu Antiogu teniat penzamentus mannus; essendu sa bidda pitica e passendi genti meda in domu sua, sciiat finzes de sa mata de Utzei e de sa bia chi oliant passai. Sigumenti teniat nomina de bruxia, mancai sciiat ca s'ospiti no creiat a sa maėa sua, poderāt modus de chistionai misteriosus:
-Astrus e isteddus m'ant chistionau de su chi esti afligendudė..-
-Tandu tenis amigus potentis.. e beni informaus.-Iat arrespustu issu.
-Caru Antiogu, ses beciu e s'afari chi tenis in conca tropu grai po is coddus tus, po unu cumenti a tui depit essi finze orgoliu a essi agiudau. Cust'orta solu no fait...no ci funt prus is cambas de sa fuida de su presoni de Lanusei...funt passaus lustrus meda de cussas dis' amigu meu.-
Antiogu iat sorridiu, si ndi fut strantasciau e castiendi tzia Teresa cun is ogus lucidus de lambrigas diat pigau una manu cun i suas e cun fairi carinniosu si das iat strintas e prima de nci essiri iat aciuntu:
Su noti si fut corcau prenu e dudus e de tristura.
A mengianu si ndi futi pesau de bon'ora, pigau su cafeu iat castiau sa pobidda e d'iat nau:
-Pepica, no m'aspetis po prangiu-.
Pepica conosciat cussa castiada, futi tempus meda ca no d'iat torrat a biri, iat cumprendiu ma no d'iat nau nudda.
Futi essiu in sa camera de letu de su nepodi, Gosantine fut giai moviu cun su tziu a is brebeis, su letu fut giai fatu, in sa scrivania is librus giai prontus po andai a iscola: “est propriu unu bravu picinnu” iat penzau. Futi torrau a calai a jossu, iat cicau su bonete, is cambalis ca teniat asuta de sa scala fiant prenus de pruini, apustis ca dus iat pulius e ungius si du sus futi crazaus, iat pigau sa cartuciera e diat prena, in fatu iat pigau sa tasca de peddi, nc'iat scutu aintru unu orrogu de casu, unu pani, duas piras, si fut acostiau a sa credenzia, iat tocau, de sei sei, is fotografias: de su babai cun sa mamai de Gosantine bestius de isposus, de su fradi mannu, de is becius sus, si futi fatu su sinnu de sa cruxi e nci futi essiu de domu fendu finta de no ai biu e intendiu sa pobidda prangendi in s'aposentu mannu. Cun su fosili a tracola, passendu in pitzus de is froris de tzafaranu si futi intendiu prontu po s'utima batala, is cambalis di stringiant is cambas e di onanta seguresa, comente candu futi giovunu, ma ca su beranu sųu futi passau, si d'aregordanta i dolus a is ossus. Iat pigau sa ia becia po su pranu de is ciuergius, no futi ancora obresciu ma issu sighiat a passu bonu, tanti conosciat onnia perda de cussu selciau ca d'iat a essi pozia fai a ogus serraus. Arribau in su tretu de is perdas fitas si futi firmau po arrespetu, apustis si futi furriau in zegus e iat biu s'amada bidda ca, cun d'una pariga de fumietus de is zemineras, fudi fendu biri de essi xoscinendusėnt, no di futi patia mancu legia cussu mengianu e iat pensau -”firmadia, no sigast a forrogai sa luna idda mia!”.
Arribau in Utzei si fut seziu in d'una perda a jossu de sa mata manna, futi fadiau meda, a tretu si biiant camion e sgavadoris firmus, ancora is operaius no furiant arribaus, futi obrescendi, sa dia fu bentosa e i nais artas movendusia pariant chistionendi.
Su ciorbeddu no teniat pasiu, e su coru fu troppu alupau...no sciiat eita fai..sa mata manna, su sindigu, is avus, s'impresa...”evento epocale”, custus fueddus, a furrius e a trotorgis no di lassanta paxi, s'intendiat cruxiau e solu che a su filu e deus e tottu.Di pariat de essi amachiendusėa. “Ma chi ndi segant sa matta si firma su tempus!” iat penzau, “eita nd'adessi de nosu?....Gosantine!” No biiat nisciuna essida.
A is seti e mesu s'impresa iat atacau is trabalus, su sonu de i mezus iat imbodiau su murrungiu de su entu, ma luegu is operaius si furiant firmaus, e su entu si futi torrau a intendi, finzes prus forti. Si furiant pinnigaus in s'intrada de sa tanca de Caladeddu, chenza de nai nudda castianta sa mata manna, fiant totus grogus in cara e unu futi prangendi. In pressi futi arribau su meri ca cun fai severu iat aboxinau: “beh, ma oi se' pigau su gaddumini?!”, ma issus no si furiant mancu furriaus. Issu puru, una orta in s'intrada iat castiau e iat biu tziu Antiogu impicau in sa mata.
Is trabalus de sa circonvalazioni si furiant firmaus.
Su sindigu sa dia no fut essiu de omu, mancai essa tentu carateri, barra e trevessumini ...teniat penzamentus meda, no da podiat cumprendi s'aconcada de cussu becciu: ”č istada sempri moda a ndi segai i mattas acantu si impicat sa genti...e tandu custu arrebambiu..eita teniat de mi nai?! Brutu farabutu, forzis mi oliast onai s'ordini tui po da segai?” Fut abarrau tottu sa dėa penzendudenci..ma no ndiat ogau pei.
Su mengianu in fatu, mancai no d'essat potziu scumponi, iat onau ordini de cambiai su progetu po fai passai sa ia a jossu...cumenti narat tziu Antiogu.
Sa dia de s'interru de su Giuici is campanas de sa cresia de Nuragestia furiant adopiendu, sa genti futi totu trista, donnia atochidu pariat unu corpu e istrale a su coru, no mancat nemus e fiant meda is istrangius enius a nc'acumpangiai su fieru amigu.
Essius de campusantu Gosantine, Pepica, is filus, Pitzienti, Teresa Primada, Caladeddu e Gonariu fiant essius a Utzei iant isceddau una perda longa e d'iant potat in sa tanca de is perdas fitas. Una orta strantasciata furiant abarraus unu pagu a castiai citius, cumenti fiant sempri candu passant innia, apustis iant torrau a pigai sa ia po sa 'idda. Cussu futi su sinnu po arregordai a sa genti de s'utimu balenti mannu de Nuragestia, invecias po d'arregordai a s'areu nc'iat a essi penzau Gosantine cun s'ortigu de Utzei.
Pubblicato su autorizzazione dell'autore Stefano Lai che ringraziamo sentitamente.
Proprietā intellettuale del racconto: Stefano Lai
La foto della copertina č di proprietā B.Ghiani che ne autorizza l'uso per gli usi consentiti.